Etcetera Nr. 171

Anti Climax

It’s my party and you can watch if you want to

Er lijkt veel reden te zijn tot feesten – of om toch om feestvieren tot het onderwerp van theater en performance te maken. Opvallend veel recente voorstellingen en hybride kunstwerken beelden feesten uit of maken ze zelfs deelbaar. Daarmee keren de podiumkunsten in zekere zin terug naar hun (westerse) roots. De dionysiën, het lentefeest ter ere van de god Dionysos, waren een waar volksfestijn, met als hoogtepunt de groots opgezette toneelvoorstellingen. We associëren Dionysus onder zijn Romeinse naam Bacchus ook met de bacchanalia. Die verzamel­naam voor ‘orgastische feesten’ past nog beter bij de uitbundige rituelen die we op onze podia te zien kregen.

Het is duidelijk: steeds meer makers hebben lak aan minimalisme. Overdaad en uitbundigheid vieren hoogtij. Steeds vaker zien we – als bonte tableaus van Ensor – scènes vol kleurrijke figuren, (half)naakt, bont beschilderd, verkleed als tragische clowns, futuristische popsterren, genderfluïde nimfen of anachronistische sekteleiders. De muziek wordt steeds luider en de bassen dieper, de lichten feller en flitsender. De choreografieën lijken recht van een dansvloer anno jaren 90 te komen. Ook livemuziek wint aan auto­nomie. Kijken we naar een theatraal concert of een concertante voorstelling? De codes van performance, concert en nachtleven waren nog nooit zo poreus.

Het ziet er allemaal erg leuk uit, vooral voor wie op scène staat. Plezier wordt steeds belangrijker – belangrijker dan inhoud? Net als op sociale media laten we blijkbaar ook in het theater graag zien hoe leuk we het hebben, hoe modieus we gekleed gaan, hoe hard we dansen en op welke muziek. Wat gaat er schuil onder al dat uiterlijk vertoon? Waarop is dat dwangmatige plezier een reactie?

Helemaal uit het niets komt deze beweging natuurlijk niet: exta­tisch samenzijn biedt een vorm van ontsnapping uit een grauwe realiteit, zeker voor queer personen en andere minderheden voor wie een veilige plek om zich uit te leven geen vanzelfsprekendheid is. Feesten op en naast de scène kan dus ook een politieke daad zijn. Heeft plezier potentieel dan toch inhoud? In dit nummer van Etcetera laten we onze roze stroboscoop schijnen op spraak­makende aspecten van de theatrale partytrend.

Wat kan een op scène gezet feestje eigenlijk teweegbrengen? Wat betekent bevrijding, wat is ervoor nodig en wie heeft er toegang toe? Het zijn enkele van de vragen die in dit nummer worden gesteld, door auteurs met uiteenlopende meningen en referentiekaders. Elk op hun manier kijken ze naar de bombast waarmee ze in het theater worden overladen en proberen ze die te kaderen, op historisch, esthetisch of maatschappelijk vlak.

Ook Etcetera viert feest in 2023: we bestaan namelijk 40 jaar. We wensen je heel veel leesplezier met ons 171ste (!) nummer en zien je graag tijdens een van onze live­-events.